NOVA GORICA

Nova Gorica je mlado, deseto največje mesto v Sloveniji s 13.491 prebivalci, ki je nastalo po koncu 2. svetovne vojne zaradi delitve ozemlja med Italijo in Jugoslavijo in središče mestne občine Nova Gorica.

Zgodovina
Mesto Gorica je bilo osvobojeno 1. maja 1945. Na pritisk ZDA in Velike Britanije je bilo to ozemlje razdeljeno s t.i. Morganovo črto na coni A in B. Ozemlje poznejše novogoriške občine je pripadalo tako coni A, ki so jo okupirale angloameriške čete, kot coni B, ki so jo upravljale enote jugoslovanske armade.

10. februarja 1947 je bila podpisana pariška mirovna pogodba med Italijo in Jugoslavijo, ki je stopila v veljavo 15. septembra 1947. Nova meja je potekala po tako imenovanem francoskem predlogu. Od Gorice je odtrgala skoraj vse naravno zaledje: Soško in Vipavsko dolino, del Goriškega krasa, Brda, Trnovski gozd in Banjščice. Tako je severna Primorska ostala brez upravnega, gospodarskega in kulturnega centra. Zamisel za novo središče Goriške se je rodila že kmalu potem, ko so bile znane odločitve glede nove zahodne meje Jugoslavije, odločitev za gradnjo pa je dal politbiro CK KPJ.

Mednarodni mejni prehod med Novo Gorico in Gorico v Rožni doliniSklep, da se prične graditi Novo Gorico, je v Ljubljano prinesel Miha Marinko, tedanji predsednik vlade LRS, in za gradnjo zadolžil ministra za gradnje Ivana Mačka. Okrajni izvršni odbor je 18. aprila 1947 ustanovil poseben delovni odbor, ki je bil zadolžen za gradnjo novega mesta. Kmalu so bili izdelani tudi prvi urbanistični načrti za gradnjo na Solkanskem polju. Izmed teh je bil izbran načrt prof. inž. Edvarda Ravnikarja. Na izbranem ozemlju se je nahajalo goriško pokopališče, do katerega je vodila cesta sv. Gabrijela (današnja Erjavčeva ulica) mimo ene izmed goriških opekarn in stanovanjske naselbine za železničarje, zaposlene na bližnji postaji. Na mokrotnih travnikih ob potoku Koren je bilo le nekaj samotnih kmetij. Za mesto se je uveljavljalo ime Nova Gorica. Tako ga je označeval sodobni tisk in graditelji, čeprav se je uradno prvič pojavilo 7. novembra 1949 kot sestavni del krajevnega ljudskega odbora Solkan, kot mesto in občina pa šele 19. aprila 1952, v zakonu in razdelitvi Ljudske Republike Slovenije na mesta in okraje.

V oktobru in novembru leta 1947 so prve skupine delavcev začele s pripravljalnimi deli, tj. gradnjo pomožne obhodne ceste, ki bi povezala Solkan s Šempetrom, in obnovo železniške postaje ter prog. Ta pripravljalna dela so od vsega začetka spremljali razni problemi: pomanjkanje gradbenega materijala, predvsem pa delovne sile in denarja za investicije. Vse to so nadomeščali dobra politična propaganda in resnični zanos. Pomemben je bil sklep Ljudske mladine Jugoslavije, da bodo v letu 1948 na gradbišču nastajajočega mesta organizirali mladinske delovne brigade. Slovenska mladina je sodelovala s 3000 brigadirji, 2000 jih je bilo iz drugih republik. Brigade so ostale na gradbišču tri mesece in so bile naseljene v stari opekarni. Mladinske delovne akcije so imele velike delovne učinke pri nizkih gradnjah. Poleg mladinskih delovnih brigad so na gradbišču delala tudi gradbena, mizarska, tesarska in druga podjetja. Gradila so delavsko naselje in pričela z visokimi gradnjami. Kljub težavam zaradi informbirojevskega spora so se dela po 1948 uspešno nadaljevala. Do konca leta 1950 je bilo dograjenih pet stanovanjskih blokov, štirje so bili v končni fazi; v mestu je prebivalo 700 ljudi, v delavskem naselju pa 150 delavcev.

Z letom 1952 so usahnile republiške dotacije. Gradnja Nove Gorice je odslej slonela na goriškem gospodarstvu. Pravi razvoj mesta se je začel z združevanjem in ukinitvijo okrajev 1965. Po tem obdobju se je Nova Gorica uveljavila kot obmejno mesto s perspektivami na področju terciarnih dejavnosti in postopoma prevzemala funkcijo prejšnje Gorice. Zgrajenih je bilo veliko pomembmih gospodarskih podjetij, leta 1952 je bil ustanovljen Goriški muzej, leta 1965 pa zdravstveni dom. Od leta 1965 deluje Primorsko dramsko gledališče. Leta 1975 je bil podpisan osimski sporazum med Italijo in Jugoslavijo, ki je dokončno določil mejo med državama. Posledica tega je bila gradnja mejnega prehoda v Vrtojbi (leta 1981) in sabotinske ceste, ki je povezala Brda z Novo Gorica. Leta 1982 je bila zgrajena cerkev Kristusa Odrešenika, ki je novembra 2004 postala prva konkatedrala v Sloveniji. Industrija je tako napredovala, da je leta 1987 že predstavljala 50 odstotkov bruto domačega proizvoda. Mesto se je razvijalo tudi na področju turizma. Družba HIT d.d. je iz majhnega gostinskega obrata postala največji ponudnik zabaviščnih in igralniških storitev.

Znameniti Novogoričani
France Bevk
BridA umetniška skupina (Tom Kerševan,Jurij Pavlica, Sendi Mango, Klemen Brun)
Slavko Furlan-Slavc
Ludvik Gabrijelčič
Vasja Klavora
Danilo Kovačič
Branko Marušič
Tomaž Marušič
Bine Matoh
Iztok Mlakar
Negovan Nemec
Alenka Paulin
Marko Peljhan
Dušan Pirjevec Ahac
Gianni Rijavec
Miran Rudan
Majda Širca
Mojca Širok
Janez Starina
Boštjan Vuga
Lucijan Vuga
Danilo Zavrtanik

 

NOVA GORICA

Nova Gorica (stanovnika: 13,852 (grad); 20,000 (s predgrađima); 35,640 (općina)) je grad i sjedište istoimene gradske općine na zapadu Slovenije, na granici s Italijom.

Nova Gorica je novi grad, izgrađen godine 1948. kada je Pariški mirovni ugovor uspostavio novu granicu između Jugoslavije i Italije, ostavivši obližnju Goricu van Jugoslavije, a oblast donje Vipavske doline bez svog regionalnog centra. Nova Gorica je tako regionalni centar tradicionalne oblasti Goriške u Slovenskom Primorju.

Image:Gorizia-rws.jpg
Željeznički trg Transalpina, podijeljen između Slovenije i Italije, snimljen iz Nove Gorice [Photo: RP].Južno od grada leži brdo Kostanjevica, dom Crkve blagovijesti Naše gospe i franjevački samostan iz 17. vijeka s bogatim kulturnim blagom. Posljednji članovi Bourbona, francuske kraljevske porodice, su pokopani u crkvi, uključujući (Charlesa X te članove njegove porodice i pratnje). Charles X je pobjegao iz Francuske nakon julske revolucije 1830. i pronašao utočište u Gorici.

Nasuprot brda Kostanjevica se na sjeveru grada nalazi Sveta Gora , 682 m visok vrh koji 450 godina privlači hodočasnika. Pogled s njega je poseban, a pri vedrim danima posjetitelji mogu vidjeti Istru, Veneciju, Dolomite, te Kamničke i Julijske Alpe. Na vrhu se nalazi veličanstvena bazilika gdje se povremeno održavaju koncerti, franjevački samostan i muzej posvećen sočanskim bitkama.

 

NOVA GORICA

Nova Gorica (pronounced [ˈnɔʋa gɔˈɾitsa]; Slovenian for "New Gorizia") (population: 13,852 (town); 22,000 (incl. suburbs); 31,000 (municipality)) is a town and a municipality in western Slovenia, on the Italian border. Nova Gorica is a new town, built in 1948, when the Paris Peace Treaty established a new border between Yugoslavia and Italy, leaving nearby Gorizia outside the borders of Yugoslavia and thus decapitating the area of the lower Vipava Valley from its regional center. Nova Gorica is the principal urban center of the traditional region of Goriška in the Slovenian Littoral.

Kostanjevica Hill
To the south of the town lies Kostanjevica Hill, home to the Church of the Annunciation of Our Lady and a 17th-century Franciscan monastery whose treasures from the past are rich indeed. The last members of the Bourbons, the French royal family, are buried in a crypt beneath the church (Charles X himself, and members of his family and entourage including his son Louis-Antoine de France, and his grandson Henri d'Artois, nephew of Louis (neither Louis-Antoine nor Henri ever reigned as kings). He fled France following the revolution in 1830, finding refuge in Gorizia, and eventually eternal peace. Also buried there is Pierre Louis Jean Casimir, a Bourbon nobleman who also died in exile (in 1839).

Sveta Gora
Opposite Kostanjevica Hill, north of the town is Sveta Gora (Holy Mountain), a peak of 682 m that has attracted pilgrims for 450 years. The view from there is exceptional, and on a clear day visitors can see as far as Istria, Venice, the Dolomites, and the Kamnik and Julian Alps. The mountain top is home to a magnificent basilica, where concerts are occasionally held, a Franciscan monastery, and a museum of the Battles of the Isonzo.

Notable residences
Among the famous inhabitants of Nova Gorica are philosopher and literary critic Dušan Pirjevec Ahac, ski champion Jure Franko, physicist and academic scholar Danilo Zavrtanik, theatre director Diego de Brea, and architect Boštjan Vuga.

NOVA GORICA

Nova Gorica (pronunciato nóva goríza, che in sloveno significa Nuova Gorizia) (13.491 abitanti) è una città della Slovenia gemellata con San Vendemiano.

Nova Gorica è la controparte slovena di Gorizia, città posta sul confine tra Italia e Slovenia, compresa nella regione fisica italiana. Fu fondata nel 1947 allo scopo di contrastare l'elemento italiano sul territorio. Le due città sono separate dalla frontiera e da un tratto di terreno inferiore al chilometro. Sono comunque molto diverse, essendo la slovena più recente e con un'aria di "nuovo", proprio come nel nome. L'unico edificio di rilievo del centro cittadino è la vecchia stazione ferroviaria di Gorizia posta sulla linea transalpina, definita monumento della tecnica.

La conoscenza della lingua italiana è molto diffusa, nonostante non vi sia una minoranza romanzofona autoctona; secondo l'ultimo censimento gli italiani dichiarati sono 980 (2,7%).

A Nova Gorica si trovano vari casinò, meta di molti turisti italiani. Oltre a ciò, nel territorio di Nova Gorica e precisamente sul colle della Castagnevizza (in sloveno Kostanjevica) che domina la città divisa, nella cripta della chiesetta annessa al monastero francescano, sono custodite le tombe del re Carlo X di Francia e di alcuni dei suoi parenti.

Geografia
Rappresentato in parte nella carta IGM al 25.000: 40A-IV-NE, 40°-IV-SE

Corsi d'acqua
fiume Isonzo (Soča); fiume Vipacco (Vipava); fiume Branizza (Branica); torrente Vertoibizza (Vertojbica); Rio di Voghersca (Vogršček); torrente Liach (Lijak); torrente Ranziano (Renč);

Monti, alture e passi principali
Monte San Gabriele (Škabrijel), mt 646; Monte Sabotino (Sabotin), mt 609; Monte Santo (Sveta Gora), mt 681; Monte San Daniele (Štanjel), mt 554; Vodice, mt 651; Monte Frigido (Mrzovec), mt 1410; Bucovizza (Veliki Bukovec), mt 1448; Passo dei turchi (Turški klanec), mt 1118; Monte Céson (Veliki Češevik), mt 1348; Bosco Panovizza (Panovec), mt 187;

Divisione amministrativa
Il comune di Nova Gorica è diviso in 54 insediamenti (naselja):

Aisovizza (Ajševica)
Arcioni (Arčoni)
Bainsizza (Banjšice)
Battaglia della Bainsizza (Bate)
Berdo (Brdo)
Branizza (Spodnja Branica)
Boccavizza (Bukovica)
Budihni
Carbonari (Voglarji)
Casali Nenzi (Nemci)
“Casa Rossa” [Valdirose] (Rožna Dolina)
Chiapovano (Čepovan)
Dombrava
Draga
Gradiscutta [in Val Vipacco] (Gradišče nad Prvačino)
Gargaro (Grgar)
Lasna Valfredda (Lazna)
Locavizza di Canale (Lokovec)
Locca (Loke)
Loqua (Lokve)
Luchesia (Lukežiči)
Martinucci (Martinuči)
Merliachi (Merjaki)
Moncorona (Kromberk)
Mogorini (Mohorini)
Montespino (Dornberk)
Montevecchio (Stara Gora)
Nuova Gorizia (Nova Gorica)
Ossecca Vittuglia (Osek)
Osseglie [Osseulego](Oševljek)
Ossegliano (Ozeljan)
Castel Spagnolisce (Renški Podkraj)
Podgozd
Potocce di Montespino (Potok pri Dornberku)
Pressérie di Rifembergo (Preserje [nad Branikom] )
Prestava (Pristava)
Prevacina (Prvačina)
Ranziano (Renče)
Raune (Grgaske Ravne)
Raunizza (Ravnica)
Rifembergo (Branik)
Salcano (Solkan)
Salozze (Zalošče)
San Mauro (Šmaver)
San Michele (Šmihel)
Sasseto (Saksid)
Sembasso (Šempas)
Steske
Tabor di Montespino (Tabor [nad Dornberkom])
Tarnova della Selva (Trnovo)
Valvociana (Volčja Draga)
Vittuglia (Vitovlje)
Voghersca [Ville Montevecchio] (Vogrsko)
Zigoni (Žigoni)

Cittadini illustri
France Bevk, scrittore
Matej Bor, poeta
Jure Franko, sciatore
Klement Jug, filosofo e aplinista
Iztok Mlakar, cantautore
Jimmy Mac Hayne, DJ e musicista
Dušan Pirjevec Ahac, filosofo e critico letterario
Oskar Kogoi, artista