BANJA VRUJCI - TURISTICKI VODIC

Indikacije:
Reumatizam, ginekološka oboljenja, malokrvnost, kamen u bubregu i mokraćnim putevima, kožna oboljenja, brže zarastanje rana, oboljenja očiju

Prirodni lekoviti faktori:
U Banji Vrujci se nalazi 6 izvora mineralne vode (26°C do 27°C) i lekovito blato

Kulturno-istorijski spomenici u okolini:
U blizini Banje su manastiri Bogovođa, u selu Struganik, nadomak banje je rodna kuća Živojina Mišića, u Mionici se nalazi Crkva Sv. Vaznesenja iz 19. veka, Kameni most Živojina Mišića...

Prirodne lepote okoline:
Banja Vrujci se nalazi u podnožju planina Suvobor, Maljen i Valjevskih planina sa živopisnim pejzažima i šumama raznovrsnog sastava. U okolini Banje nalaze se seoska domaćinstva opremljena za prihvat gostiju. Reke Toplica, Kolubara i Lepenica su pogodne za bavljenje sportskim ribolovom

Sportsko-rekreativni sadržaji:
Otvoreni i zatvoreni bazeni, teretane, sauna...

Istorija

Tragovi materijalne kulture i narodnog predanja ukazuju da je prostor oko vrujačkih izvora od davnina bio naseljen. Iztihperioda datira postojanje vrujačke "divlje" banje, koja je trajala sve do 1935. godine, kada је Banja pretvorена u lečilište i kada je počela da se izgrađuje.

Po predanje kaže da je u Banji nekada bio dvor junaka Toplice Milana, pobratima Miloša Obilića. Milan se, kako kaže narod, upravo i prozvao Toplica - po reci koja teče kroz Banju. Lekovitost voda otkrile su pre svega seljanke, koje su dugo stajale bose u reci potapajući ćeten i konoplje, te su im rane na nogama posle toga brže zarastale, a reumatične i druge bolesti iščezavale.

Kaže se da mnogobrojni srpski ratnici, za vreme I svetskog rata, a naročito posle Kolubarske bitke, vidali svoje rane i druge bolesti kupajući se u reci.

Prvo kupatilo u banji, "Živojin Mišić" podignuto je na samim izvorima tople vode, u periodu od 1935. do 1938. godine i imalo je dva bazena (za muškarce i za žene) veličine 5 x 4 metra, dubine 0.9 metra. I danas se može videti betonska ploča koja je uzidana na spoljašnjoj strani kupatila: "Opštinsko narodno kupatilo Vojvoda Mišić podigoše građani izginulim i pomrlim ratnicima, od 1912. do 1919. godine za uspomenu, 1938. godine."

U 1953. godini uz svaki bazen je dozidana po jedna svlačionica. Svaki bazen je mogao istovremeno da primi po po 15 bolesnika. U ovom kupatilu se i sada kupaju bolesnici sa banjskom listom po uputu lekara zdravstvene stanice.

Banja se od I svetskog rata do danas iz neuređene "seljačke banje" razvila u moderni sportsko rekreativni centar.

Položaj i priroda

Banja Vrujci se nalazi u slivu Kolubare, u valjevskoj Podgorini, kod sela Gornje Toplice, na putu između Mionice i Ljiga. Smeštena je u dolini reke Toplice (desne pritoke Kolubare), čiji naziv ukazuje na toplu vodu. Banja leži na 210 m nadmorske visine. Balneološko naselje je udaljeno od Beograda 92 kilometra. Iznad Banje se podižu poznate izlet­ničke planine Maljen i Suvobor, a brežuljkasto zemljište okoline Banje je puno zelenila i sa ugodnom mikroklimom.

Mineralni izvori

Vrujci imaju termalne izvore sumporovite i slabo redioaktivne vode, kao i lekovito blato. Izvorište lekovite vode BanjeVrujciima pet glavnih i nekoliko sporednih vrela spojenih otokama. Lekovita voda izbija iz mulja i rastresitog nanosa naprostoruod približno 200 metara dužine i oko 60 metara širine. Zemlja je bušena, a glavna bušotina je tik pored uređenog kupališta. Temperatura vodejeuproseku 26°C. Odatle se voda razvodi u sve banjske objekte. Na izlaznom delu bušotine, vodakroz postavljenecevisamoizlivom ističe, sa oko 60 litara u sekundi. U neposrednoj blizini glavne bušotine nalazi se i plića bušotina, dubine 16 metara. Njena vodaje nekada bila sprovedenaučesmu sa tri lule, prečnika 3 cm, odakle je voda slobodnoisticala. Banjski posetioci su ovu vodu pili da bi lečili želudacikamen u bubregu, kao i zalečenje očnih oboljenja. Stara česma je zamenjena i voda je sprovedena u novu veliku česmu. Deo izvorišta je kanalisan i odvodi vodu u reku Toplicu. Kanali prolaze kroz objekte banjskogkompleksa, i posetiocičestoprovode vreme u njima.

U kupatilu "Vojvoda Mišić", sa dna bazena, muškog i ženskog, termalna voda prirodno ističe snažnim mlazom, stalno puneći bazene. Tokom sezone, voda se u bazenu prirodnim putem na svaka dva sata menja.

Pored voda, u Banji se javljaju i vode koje iznose iz dubine najfiniji mulj, bogat mineralnim i radioaktivnim materijamaipolažu ga u blizini izvora i duž reke Toplice koja protiče kroz banju. Tako se hiljadama godina natapa tle i stvarajunaslagelekovitog blata. Lekovito blato sadrži i po nekoliko hiljada puta veće koncentracije elemenata i jedinjenja nego štoih sadržilekovita voda. Pre urbanizacije kompleksa, oko lekovitog izvora i rečnog korita, bila su najveća blatišta, a danas su najznačajnije naslage lekovitog blata u blizini druge vodenice niz reku Toplicu, kao i u koritu same reke. Lekovito blatosepravi i na veštački način od donete zemlje sa lekovitog blatišta, u posebnim aparatima. Blatom se oblaže telo ili neki delovi. Upotrebljava se u više ili manje razuđenom stanju, i u vidu kupki. Ređe se upotrebljava mazanjem po koži, sa istovremenim sunčanjem, što je prvobitna narodna metoda. Meštani su uglavnom pobornici ove narodne metode, i tela prošarana lekovitim blatom su svojevrsni osobeni znak Banje Vrujci. Savremena medicina je razvila bolje iuspešnijemetode. Lekovito blato se u centrima za rehabilitaciju meša i zagreva do 60°C, a potom se, u zavisnosti odoboljenja ipacijenta, temperatura prilagođava za toplo, indiferentno ili hladno blato. Blato se stavlja na oboleli deo tela uvidu oblogana 20 do 45 minuta, posle čega se ispira toplom vodom.

Institut za fizikalnu medicinu i rehabilitaciju Srbije iz Beograda, dao je 6. novembra 1987. - posle analize termalne vode iz kupatila "Vojvoda Mišić" - orijentaciono mišljenje o terapijskoj vrednosti kupanja kao dopunskom sredstvu lečenja kod sledećih oboljenja:

neurastenija,
neurotična anksioznost lakšeg stepena,
opsesivno-kompulsivni poremećaji lakšeg stepena,
hipohondrije,
psihosomatske neuroze,
profesionalne neuroze i hipertenzije prvog stepena (bez komplikacije na organima).

Institut za fizikalnu medicinu i rehabilitaciju proučio je i termalnu vodu iz glavne bušotine i dao mišljenje o njenoj terapijskoj vrednosti za lečenje kupanjem u kadama, kao dopunsko sredstvo lečenja u sklopu medicinske rehabilitacije, uz dogrevanje do temperature od 34-37°C kod sledećih bolesti:

bolesti lokomotornog aparata,
zapaljenski reumatizam (reumatoidni, Behterevljeva bolest - početni stadijum),
degenerativni reumatizam (artroze, spondiloze),
ekstraartikularni reumatizam (fibroziti, mioziti, panikuliti, tendeniti),
kao i za hronična ginekološka oboljenja (adneksiti, adneksoparametri i sterilitet - vaginalno orošavanje),
a ukoliko se koristi pijenjem onda pomaže kao sredstvo za pomoć u lečenju:

oboljenja mokraćnih puteva i bubrega:
ikrolitijaze (pesak u mokraćnim putevima) kao i stanja posle hirurškog odstranjivanja kamena.

Odeljenje za balneoklimatologiju u Institutu za fiziologiju Medicinskog fakulteta Univerziteta u Beogradu, na osnovu analize vode glavne bušotine, dalo je 9. maja 1994. godine mišljenje da se može koristiti kao dopunsko sredstvo u lečenju kupanjem:

svih stanja zglobnog i vanzglobnog reumatizma izvan faze egzacerbacije,
stanja rehabilitacije posttraumatskih i posthirurških stanja lokomotornog aparata,
rehabilitacije sportista kod povreda koje iziskuju produženi rehabilitacioni period,
hroničnih ginekoloških oboljenja,
različitih oboljenja praćenih neurastenijom, anksioznošću ili lakšim oblicima psihosomatske, odnosno profesionalne neuroze,

dok ukoliko se koristi pijenjem može poslužiti kao dopunsko terapijsko sredstvo, u lečenju:

urinarnih infekcija,
bubrežne kalkuloze i kalkuloze mokraćnih puteva,
kao i hroničnih oboljenja želuca i dvanaestopalačnog creva.

Rekreacija i izletišta
Banja Vrujci i njena okolina geografski pripadaju srcu Srbije, a po atmfosferi, klimi i ambijentu pružaju mir, opuštenost i zdravlje koji su idealni za aktivni odmor i rekreaciju, koje u gradskim sredinama teško možete naći. Bilo da cenite sportske i rekreativne mogućnosti banjskog kompleksa i njegove okoline ili prosto želite da pružite sebi i svojoj porodici odmor u oazi zdravlja, banja Vrujci može da ispuni sve Vaše potrebe.

Otvoreni bazeni u Banji Vrujci su jedinstveni u Srbiji s obzirom da su podignuti na samim prirodnim termalnim izvorima, a pune se iz duboke bušotine sa velikom količinom vode, pa su time i protočni. Voda se u toku jednog dana obnavlja do sedam puta. Uveče sa bazeni prazne, a u toku noći se ponovo napune. Pri pogodnom vremenu mogu se koristiti od kraja aprila do početka oktobra. Oko bazena je travnjak koji se redovno održava, a brojna listopadna stabla pružaju dovoljno hladovine u vrelim letnjim danima. Pored otvorenih, hotel "Vrujci" unutar kompeksa ima i zatvoren rekreativni bazen, koji se puni termalnom vodom iz duboke bušotine, a voda u njemu je nešto niže temperature od izlaznih 27oC. Poseban izlaz na objektu spaja bazen sa hotelskom plažom, koja je osunčana tokom celog dana. Uređeni parkovi bogati kako listopadnim, tako i četinarskim stablima i cvećem okružuju hotel, bazene, kupatila, česme sa lekovitom vodom za piće i prostiru se do pijace između regulisanog toka reke i puta Gornja Toplica - Berkovac, kao i sa druge strane puta, od Centra za rehabilitaciju do Zadružnog doma.
Unutar hotela „Vrujci" uređene su prostorije koje vam mogu pružiti kompletan tretman relaksacije (đakuzi, tuš i sauna, koji su spojeni salom za masažu).

Okolina Banje Vrujci sa svojim prirodnim lepotama veoma je živopisna i najbolje se može upoznati i doživeti u šetnjama uređenim trim stazama. Banja Vrujci i njena okolina geografski pripadaju srcu Srbije, a po atmfosferi, klimi i ambijentu pružaju mir, opuštenost i zdravlje koji su idealni za aktivni odmor i rekreaciju, koje u gradskim sredinama teško možete naći. Bilo da cenite sportske i rekreativne mogućnosti banjskog kompleksa i njegove okoline ili prosto želite da pružite sebi i svojoj porodici odmor u oazi zdravlja, banja Vrujci može da ispuni sve Vaše potrebe. Otvoreni bazeni u Banji Vrujci su jedinstveni u Srbiji s obzirom da su podignuti na samim prirodnim termalnim izvorima, a pune se iz duboke bušotine sa velikom količinom vode, pa su time i protočni. Voda se u toku jednog dana obnavlja do sedam puta. Uveče sa bazeni prazne, a u toku noći se ponovo napune. Pri pogodnom vremenu mogu se koristiti od kraja aprila do početka oktobra. Oko bazena je travnjak koji se redovno održava, a brojna listopadna stabla pružaju dovoljno hladovine u vrelim letnjim danima. Pored otvorenih, hotel "Vrujci" unutar kompeksa ima i zatvoren rekreativni bazen, koji se puni termalnom vodom iz duboke bušotine, a voda u njemu je nešto niže temperature od izlaznih 27oC. Poseban izlaz na objektu spajabazen sa hotelskom plažom, koja jeosunčana tokom celog dana. Uređeni parkovi bogati kako listopadnim, tako i četinarskim stablima i cvećem okružuju hotel, bazene, kupatila, česmesalekovitom vodom za piće i prostiru se dopijace između regulisanog toka rekeiputa Gornja Toplica - Berkovac, kao i sa druge strane puta, od Centrazarehabilitaciju do Zadružnog doma.Unutar hotela „Vrujci" uređene su prostorije koje vam mogu pružiti kompletan tretman relaksacije (đakuzi, tuš i sauna, koji su spojeni salom za masažu).Banja Vrujci je svoju reputaciju stekla na još jedan jedinstven način - kao baza za intenzivne pripreme sportskih profesionalaca, koji su se vezali za Vrujce zbog odlične pozicije, kvalitetnog smeštaja i dobre sportske infrastrukture, jer raspolaže odlično uređenim terenima za fudbal, košarku, tenis..., ali i teretanom i trim kabinetom.

Okolina Banje Vrujci sa svojim prirodnim lepotama veoma je živopisna i najbolje se može upoznati i doživeti u šetnjama uređenim trim stazama, ili ukoliko ste ljubitelj lova, možete u atarima Gunjice i Dubrava loviti skoro sve vrste divljači, kojom je ovaj kraj bogat. Ljubitelji ribolova mogu se okušati na reci Toplici ili Ribnici, koja su bogate klenom, mrenom, šaranom...
Zahvaljujući svom položaju, gosti Banje, mogu posetiti i veliki broj kulturno-istorijskih spomenika, ali i manifestacija. Samo 5km od Banje, nalazi se Struganik, rodno mesto vojvode Živojina Mišića, memorijalni kompleks čija se postavka sastoji iz dva dela, istorijskog i etnološkog. U okviru muzeja je tematska postavka koja prikazuje Živojina Mišića u kontekstu istorijskih zbivanja krajem XIX i početkom XX veka, s akcentom na one događaje u kojima je vojvoda odigrao značajnu ulogu i zbog čega se njegovo delo proučava na vojnim akademijama u svetu.
U kući vojvode Mišića hronološki su prikazani njegovo poreklo, detinjstvo i školovanje, istorijat porodice Mišić, njegova vojna karijera u balkanskim ratovima za nezavisnost, Prvi svetski rat - sa posebnim osvrtom na Kolubarsku bitku - zatim njegova bolest, poslednji dani i najzad priznanje i doprinos vojnoj nauci.Ukoliko se odlučite da posetite Mionicu (10km udaljena od Banje), onda svako treba videti Crkvu Hristovog Vaznesenja, sagrađenu 1856. godine. Poznata je po ikonama "valjevske slikarske škole" (Hadži Ruvim, Petar Nikolajević Moler i dr.) sa kraja XVIII i početkom XIX veka. Toranj crkve je poslužio Živojinu Mišiću kao osmatračnica za vreme Kolubarske bitke 1914. godine. Još jedan od istorijskih spomenika je i Kameni most Živojina Mišića na kome, prema predanju, slavni srpski vojskovođa za vreme Kolubarske bitke zaustavio Prvu srpsku armiju u povlačenju, povratio joj borbeni moral i vratio je na položaj.Godišnja manifestacija "Mišićevi dani" predstavljaju značajan kulturni i turistički događaj u kome se pored okupljanja naroda ovog kraja, pojavljuju naši najpozantiji umetnici, ali i duhovna i državna elita naše države. Manifestacija se održava od 1999. godine. Brojna dešavanja na "Mišićevim danima" najbolje dočaravaju koliko poštovanje i ljubav prema velikom patrioti i vojskovođi neguju meštani ovog kraja.
Priroda je raskošno darovala ovaj prostor izvanrednom lepotom, specifičnim oblicima reljefa, interesantnim hidrografskim elementima, karakterističnim živim svetom, velikim brojem i raznovrsnšću biljnih vrsta, pa se tako na 23km od Banje, nalazi nacionalni park „Rajac". Na Rajcu se nalazi Spomenik "1300 kaplara", podignut kao obeležje jedne od pobeda srpske vojske nad austrougarskim trupama u Prvom svetskom ratu.
Svake godine, počev od 1965. sredinom jula održava se poznata turistička manifestacija pod nazivom "Kosidba na Rajcu". Kosidba na Rajcu je smotra tradicionalnih izvornih sadržaja u čast kosidbe i seoskih moba. U starijim vremenima košenje je završavano do Petrovdana 12. jula, a Kosidba na Rajcu predstavlja simboličan i svečan završetak košnje i održava se svake godine, prve nedelje posle Petrovdana. Vašar na Rajcu postoji još od 1892. godine. Takmičari se nadmećuukošenju planinske trave, nose narodne nošnje, slamene šešire i izvezene šarenetorbena ramenu. Najbolji od njih se proglašava pobednikom-đidijom i kao nagradu dobijazlatnu kosu. Smotra ima međunarodni karakter, a do sada su učestvovalikosci izVelike Britanije, Islanda, Rumunije, Rusije, Holandije, Mađarske... Svake godine učestvuju najbolji kosci izRepublikeSrpske i Crne Gore. Izvorne igračke i pevačke grupe iz okolnih sela su u narodnim nošnjama, a ručak odtradicionalnih jelase služi na ćilimima i belim čaršavima. U okviru manifestacije je sajam poljoprivredne mehanizacije iizložba najboljeglovačkog naoružanja. Za one koji su ipak, više okrenuti gradskom životu, tu je poseta Valjevu i mogućnostima koje pruža ovaj šumadijski grad.